Carools Column: Hoe sociaal is social?

Carool Rijnierse
Foto: Prive

Bij mij begon het een jaar of veertien geleden met Hyves. De Nederlandse versie van Facebook. Het duurde destijds nog een eeuwigheid voordat ik een laptop had opgestart en het internet aan de praat had gekregen door middel van inbellen. Ik heb het internet heel lang ver voor mij uitgeduwd. Maar beetje bij beetje ging ook ik overstag en steeds meer online op ontdekkingsreis. En inmiddels is het een begrip en dat geldt ook voor alle social media.

Maar ook al is het ingeburgerd, wil het nog niet zeggen dat het allemaal per definitie een vooruitgang is. Wanneer je bekijkt wat ‘sociaal’ betekent, is er weinig sociaals aan al deze kanalen. Je kan het beter ‘alienation media’ noemen. Ofwel ‘vervreemdende media.’ Wat is sociaal eigenlijk? Wanneer ik dit woord google, komen er wat vage termen voorbij, zoals: ‘Datgene wat voortkomt uit menselijke interactie’ en ‘Het samenleven en verkeren van mensen in groepen.’

Tja, als je het zo omschreven ziet staan, zou dit ook een omschrijving kunnen zijn van kanalen zoals Facebook, Instagram en andere plekken waar je digitaal samenkomt. Maar wanneer je de statistieken er op na leest, trek ik een hele andere conclusie. Sinds de opkomst van sociale media is eenzaamheid juist toegenomen, in plaats van afgenomen. En volgens een artikel in HP De Tijd maakt social media ons juist minder sociaal. Onder de jongeren stijgen de psychische klachten die er voor de tijd van het ‘samenkomen op internet’ nog niet waren. Psychologen noemen het een ‘internetziekte’. Een nieuw fenomeen waar nog geen directe oplossingen voor zijn gevonden.

Alles is meteen ‘into your face’, zonder filter

De echte interactie tussen mensen is zo belangrijk. Dat geldt niet alleen voor de mens, maar ook voor alle andere zoogdieren. Kijk maar eens naar de non-verbale taal tussen apen. In elkaars aanwezigheid maken ze zonder woorden duidelijk wat ze wel of niet willen. En dat zijn nu net de handelingen die je mist op het internet. Alles is meteen ‘into your face’, zonder filter. Terwijl we in het echte leven met verbale en non-verbale communicatie veel genuanceerder met elkaar praten. Dan kan je nog voorzichtig een glimlach laten zien, wanneer je een vervelende boodschap hebt overgebracht.

Face to face is het gedrag, logisch, menselijker en denk je nog even na voordat je iets zegt. Op het internet daarentegen lijkt het vaak op een vuilniswagen vol afval wat wordt omgekiept. Reacties op posts zijn het afvalputje van hoe we met elkaar omgaan. Dat vind ik echt stuitend. Al die meningen, doelloze uitlatingen, discussies waar je niks mee opschiet en negativiteit werken als een ongekend sluimerend virus in onze samenleving.

Daar is niks positiefs en zeker niks sociaals aan. En ondanks dat de sociale media kanalen al wat jaartjes in de lucht hangen, is het een steeds groter wordend probleem. Van scheldpartijen en pesterijtjes tot haatzaaierij en online vechtpartijen. Hoogstwaarschijnlijk is ons online leven een ondergeschoven kindje, anders waren er allang duidelijke grenzen gesteld.

Het is dan ook niet raar dat er vanuit dit perspectief nieuwe problemen ontstaan. Er wordt de jeugd niet eens meer geleerd hoe ze in het echte leven met elkaar moeten communiceren, ruzie maken en het ook weer goed maken. In plaats daarvan zitten ze naast elkaar met hun telefoon in hun hand te ‘chillen’ , terwijl ze tegelijkertijd via bijvoorbeeld Snapchat met elkaar praten. Er is geen oogcontact en alles vindt plaats in een wereld die eigenlijk niet eens bestaat. Een wereld waar alles mooier en idealistisch wordt voorgeschoteld, dan het in de realiteit is. En dat is zorgelijk. Een onderwerp wat meer aandacht en zorg verdiend.

Verbazing

Maar niet alleen de jeugd kampt met problemen. Er zijn genoeg volwassenen die social media gebruiken om hun frustraties te uiten. Zo val ook ik nog steeds van de ene verbazing in de andere. Wat ik echt raar vind, is het gedrag van sommige volgers. Zowel op Facebook als op Instagram word ik gevolgd door een paar ouders van vrienden van mijn kinderen. Ik kan zien dat ze mijn profiel hebben bekeken of dagelijks naar mijn verhaal kijken. Maar wanneer ik ze op het schoolplein of in de supermarkt tegenkom, is het meestal al teveel moeite om gedag te zeggen.

Dit blijf ik een vreemde gewaarwording vinden. Online lezen ze mee met wat er in jouw leven gebeurt, maar in het echte leven zeggen ze vrijwel niks. Alleen daarom al. Er is niks sociaals aan sociale media. In het echte sociale leven kijk je elkaar in de ogen aan en maak je een praatje of je glimlacht. Ook ik vind bijvoorbeeld Instagram een leuke aanvulling op het sociale leven. Maar meer dan dat is het niet. Een aanvulling. En zeker geen invulling of vervanging. En dat is iets wat best vaker gezegd mag worden. In het echte leven. Zonder tussenkomst van wat voor media dan ook.

Carool Rijnierse is columniste & auteur en schrijft wekelijks een column 40+ en dan? over het wel en wee van haar leven. Ze heeft drie zoons, drie honden en drie katten.

 

 

 

 

 

Reacties

Cookieinstellingen